christostriathlon

ΠΕΡΙ ΤΡΙΑΘΛΟΥ,ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ, ΠΟΔΗΛΑΣΙΑΣ, ΤΡΕΞΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΤΙ ΑΛΛΟΥ ΑΠΟ ΑΘΛΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΨΗΣ ΜΟΥ ΚΙΝΕΙ ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ

Ποδική καμάρα, σκελετικές διαφορές των ποδιών και αθλητική απόδοση

Μετά τα άρθρα:

1) Διαφορετικοί Αχίλλειοι τένοντες και ο ρόλος τους στο τρέξιμο, και:

2) Η κλείδα και ο ρόλος της στη διαμόρφωση του σωματότυπου,

το τρίτο και τελευταίο άρθρο σε σχέση με κάποιες γενετικές διαφορές στο σκελετό μας που παίζουν το δικό τους ρόλο στην αθλητική απόδοση, είναι το παρών για την ποδική καμάρα και τις σκελετικές διαφορές των ποδιών.

Όπως στους αχίλλειους τένοντες και τις κλείδες μας, υπάρχουν γενετικές διαφορές από άνθρωπο σε άνθρωπο σε σχέση με την ποδική του καμάρα και το άκρο πόδι.

Σύμφωνα πάντα με τον καθηγητή μας στην Ανατομία κ. Δημακόπουλο, αυτά τα τρία σημεία του ανθρώπινου σώματος και οι γενετικές διαφορές τους επηρεάζουν την αθλητική απόδοση των ατόμων.

Θα αποφύγω τις επιστημονικές ορολογίες και τις ονομασίες των οστών, με στόχο να κρατήσω το άρθρο όσο γίνεται σε απλή γλώσσα.

Παρατηρώντας τα οστά στο ανθρώπινο πόδι, βλέπουμε ότι ενώ στο πίσω μέρος εφαρμόζουν, «κάθονται» δηλαδή το ένα πάνω στο άλλο, στο μέσο και στο μπροστινό τμήμα βρίσκονται το ένα δίπλα από το άλλο. Αυτό δίνει και το σχήμα στο ανθρώπινο πόδι, δηλαδή στενό πίσω και πλατύ μπροστά, σχηματίζοντας ένα τρίγωνο στο οποίο στηρίζεται το ανθρώπινο σώμα.

Αυτά τα τρία σημεία (φτέρνα, πρώτο και πέμπτο μετατάρσιο οστό) και οι νοητές γραμμές που τα ενώνουν, μπορούν χάρην παραδείγματος, να χαρακτηριστούν σαν τοίχοι μιας μεσαιωνικής εκκλησίας, στους οποίους στηρίζεται o θεόρατος τρούλος – στέγη. Στην περίπτωση μας, ο τρούλος αντιστοιχεί στην ποδική καμάρα, η οποία όμως δεν μένει στάσιμη όπως τον τρούλο αλλά συνεχώς μεταβάλλεται, τόσο σε δύναμη πρόσκρουσης όσο και σε κατέυθυνση.

Για να ακριβολογήσω λίγο περισσότερο, ουσιαστικά η ποδική καμάρα σε κάθε πόδι δεν είναι μια αλλά τρείς, και περίπου αντιστοιχούν σε αυτούς τους φανταστικούς «τοίχους»,  αλλά λέω ξανά σκοπός του άρθρου δεν είναι να μπεί βαθειά σε ανατομικές λεπτομέρειες.

Τα οστά που σχηματίζουν την ποδική καμάρα συνδέονται μεταξύ τους με σύνδεσμους και τένοντες οι οποίοι, αν και πολύ δυνατοί, έχουν και πολύ καλή ελαστικότητα η οποία κάνει την ποδική καμάρα ιδιαίτερα εύκαμπτη.

Κατά τη διάρκεια του τρεξίματος, στη φάση που προσγειώνεται το πόδι, χάρη σε αυτή την ελαστικότητα και στην κίνηση πρηνισμού (πιο πολλά για τον πρηνισμό στη συνέχεια),  η ποδική καμάρα τεντώνει, διατείνεται και ισοπεδώνεται. Αυτό δεν είναι μόνο για να βοηθήσει στην απορρόφηση των κραδασμών.

Κάθε φορά που η ποδική καμάρα τεντώνει και μετά επιστρέφει στο αρχικό της σχήμα, αποθηκεύει και απελευθερώνει ενέργεια βοηθώντας στο σπρώξιμο του ποδιού προς τα μπρος.  Μιλώντας πάντα για τρέξιμο, είναι γνωστό ότι σε κάθε βήμα του δρομέα στη φάση της προσγείωσης το πόδι του αναγκάζεται να απορροφήσει περίπου δυόμιση φορές το βάρος του. Μεγάλο ρόλο σε αυτή την απορρόφηση των κραδασμών και στο σπρώξιμο στη συνέχεια παίζουν οι ποδικές καμάρες και η αποθηκευμένη τους ενέργεια.

Κύρια λειτουργία λοιπόν της της ποδικής καμάρας είναι να υποστηρίζει το βάρος του σώματος στην όρθια θέση, ενώ κατά τη διάρκεια της βάδισης και του τρεξίματος να διατείνεται και να βοηθά στη απορρόφηση των κραδασμών απο το βάρος του σώματος μας καθώς και με την ελαστική ενέργεια που αποθηκεύει να βοηθά στο σπρώξιμο του ποδιού.

kamara 2Ας ξεκινήσουμε με τα διάφορα είδη ποδικής καμάρας. Σε απλοποιημένη ταξινόμηση, υπάρχει η κανονική, η ψηλή και η χαμηλή ποδική καμάρα.   Υπάρχει ένα απλό τεστ για να διαπιστώσει κάποιος ποιό τύπο ποδικής καμάρας διαθέτει. Απλά πατήστε με βρεγμένα πόδια σε κάποια επίπεδη επιφάνεια και μελετήστε το αποτύπωμα σας.

Αν στο αποτύπωμα φαίνετε περίπου η μισή ποδική καμάρα, τότε έχετε κανονική ποδική καμάρα με κανονικό «πρηνισμό» (pronation). Αν η λέξη αυτή είναι άγνωστη για κάποιους, σίγουρα δεν θα έχουν ασχοληθεί σοβαρά με το τρέξιμο. Μεταξύ δρομέων ορολογίες όπως πρηνισμός, υπερπρηνισμός, υπτιασμός κλπ είναι πολύ διαδεδομένες, αφού έχει να κάνει με το πως πατά το πόδι τους αλλά και το πως να επιλέξουν σωστά παπούτσια τρεξίματος αναλόγως με τον τύπο ποδιού τους.

Ο πρηνισμός, είναι μια φυσιολογική λειτουργία που πραγματοποιεί το πόδι κατά την βάδιση και το τρέξιμο, κατά την οποία το πόδι αφού πατήσει με το εξωτερικό του μέρος στο έδαφος στη συνέχεια «ρολάρει» προς τα μέσα.normalarch  Αυτή η λειτουργία είναι πολύ σημαντική γιατί κατανέμει το βάρος του σώματος σε όλο το πέλμα και βοηθά στην απορρόφηση των κραδασμών.  Σε όσους έχουν το διπλανό αποτύπωμα (το πιο συνηθισμένο), έχουν δηλαδή κανονικό πρηνισμό, το πόδι ρολάρει περίπου 15%, ενώ στη συνέχεια σπρώχνει με το μπροστινό μέρος του ποδιού στο οποίο η πίεση κατανέμεται ισάξια.

flatarchΑν στο αποτύπωμα σας φαίνεται ολόκληρο το πόδι χωρίς τη χαρακτηριστική καμπύλη της ποδικής καμάρας, τότε έχετε πλατυποδία, η οποία στις πλείστες περιπτώσεις συνοδεύεται και απο υπερπρηνισμό (overpronation). Σε αυτή τη περίπτωση, το ρολάρισμα προς τα μέσα είναι περισσότερο από το κανονικό 15%, και η ποδική καμάρα δεν πραγματοποιεί ιδανικά την λειτουργία απορρόφησης των κραδασμών και ισότιμης κατανομής του βάρους του σώματος. Στη φάση του σπρωξίματος από το έδαφος το βάρος αναλαμβάνουν το μεγάλο δάκτυλο και το διπλανό του.

Υπάρχουν ποδικές καμάρες που λόγω των χαλαρών συνδέσμων τους είναι τόσο ευλίγιστες που είναι συνεχώς σε φάση πρηνισμού χωρίς να έχουν πλατυποδία.

Το να είναι το πόδι συνεώς σε φάση πρηνισμού έχει τα αθλητικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα του. Για παράδειγμα, με τέτοιο τύπο ποδιού ευνοούνται οι αθλητές μεγάλων αποστάσεων, αφού με την φυσική απάλειψη από τον κύκλο τρεξίματος τους της φάσης του πρηνισμού και της επαναφοράς γλιτώνουν πολύτιμο χρόνο ο οποίος υπο κανονικές συνθήκες θα χρειαζόταν για να τεντωθεί η ποδική καμάρα και να επιστρέψει μετά στο αρχικό της σχήμα.

Αθλητές με τέτοιο τύπο ποδιού,  πρέπει οπωσδήποτε να κάνουν ασκήσεις ισορροπιας και ενδυνάμωσης στην περιοχή, καθώς και να φορούν κατάλληλα παπούτσια αναλόγως της περίπτωσης τους, αλλιώς κινδυνεύουν να τραυματιστούν.

Απο την άλλη μεριά, αυτός ο τύπος δεν ευνοεί τους σπριντερ και τους άλτες, μιας και το σπρώξιμο του ποδιού δεν είναι τόσο εκρηκτικό, αφού ακριβώς λείπει η φάση όπου το ελατήριο – ποδική καμάρα μαζεύεται  δυναμικά και τεντώνει.

higharchΑν τέλος στο αποτύπωμα του ποδιού σας φαίνεται μια πολύ λεπτή γραμμή ή και καθόλου στην εξωτερική του πλευρά, τότε έχετε υψηλή ποδική καμάρα, τον πιο σπάνιο από τους τρείς τύπους. Στις πλείστες περιπτώσεις άτομα με τέτοιες καμάρες έχουν και υποπρηνισμό ή υπτιασμό (underpronation). Αυτό μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα να δημιουργούνται ψηλοί κραδασμοί στα πόδια αφού η ποδική καμάρα δεν εκτελεί σωστά τη δουλειά της και το πόδι ρολάρει λιγότερο από 15% προς τα μέσα. Σε αυτή τη περίπτωση το σπρώξιμο στο τρέξιμο γίνεται με την έξω πλευρά του ποδιού και το βάρος πέφτει στα μικρά δάκτυλα. Δρομείς με τέτοιες καμάρες είναι επιρρεπείς σε τραυματισμούς στα γόνατα.  Άτομα με ψηλή ποδική καμάρα και υποπρηνισμό ή υπτιασμό, αν και είναι όπως είπα επιρρεπή σε τραυματισμούς στα γόνατα, μπορεί να έχουν πλεονέκτημα σε αθλήματα όπου απαιτούνται απότομες αλλαγές κατέυθυνσης, όπως π.χ. στο ποδόσφαιρο. Επιβάλλεται όμως να φορούν κατάλληλα παπούτσια, ή ακόμα και ειδικά ορθοτικά ή πάτους μεσα στα παπούτσια τους.

Οι επαγγελματίες του κλάδου (γιατροί, φυσιοθεραπευτές, ποδίατροι κλπ.) χρησιμοποιούν το εξειδικευμένο Foot Posture Index για να διαγνώσουν πως πατά το πόδι του ο ασθενής τους, σε ποιό από τους πιο πάνω τύπους ανήκει αλλά και σε ποιό βαθμό. Μπορείτε να ρίξετε οι αγγλόφωνοι μια ματιά για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τον πρηνισμό, τον υπερπρηνισμό και τον υποπρηνισμό.

Εκτός από τις ποδικές καμάρες, και κάποιες άλλες μικρές ανατομικές διαφορές από πόδι σε πόδι παίζουν τον δικό τους ρόλο στην αθλητική απόδοση.

Για παράδειγμα, σε εμάς τους Έλληνες, το κληρονομικό μας χαρακτηριστικό είναι ότι το δεύτερο δάκτυλο του ποδιού είναι μακρύτερο από το πρώτο. Αυτό όμως είναι μειονέκτημα σε σχέση με αυτούς που έχουν μακρύτερο το πρώτο δάκτυλο. Αυτό γιατί, το μακρύτερο πρώτο δάκτυλο βοηθά στο να είναι πιο έτοιμο το πόδι να δεκτεί το βάρος του σώματος, αλλά και να σπρώξει όπως είδαμε και στην περιγραφή της λειτουργίας του πρηνισμού. Το μεγαλύτερο πρώτο δάκτυλο βοηθά ιδιαίτερα τους αθλητές ταχύτητας, καθώς και τους σκιέρ που χρειάζεται να στρίβουν απότομα.

πρώτο μετατάρσιοΑκόμα ένα ανατομικό χαρακτηριστικό, που μπορεί να ακούγεται σαν μικρή λεπτομέρεια αλλά παίζει το δικό του ρόλο στην αθλητική απόδοση, είναι η θέση ή μάλλον το ύψος του πρώτου μετατάρσιου οστού (το οστό με πράσινο χρώμα στη φωτογραφία).

Σε κάποιους άνθρωπους, τα πρώτα μετατάρσια, τα οποία είναι τα οστά που είναι πάνω από την άκρη της ποδικής καμάρας,  είναι ελαφρώς πιο χαμηλά από τα υπόλοιπα. Πιθανόν να είναι κατάλοιπο από τους μακρινούς μας πρόγονους, οι οποίοι είχαν την ικανότητα να πιάνουν (συλληπτική λειτουργία) και με τα πόδια τους.

Αυτή η ιδιομορφία, βάζει το πόδι γρηγορότερα σε σωστή θέση να σπρώξει, και είναι μεγάλο πλεονέκτημα για άλτες και δρομείς ταχύτητας. Αντιθέτως, είναι μειονέκτημα για δρομείς αντοχής, αφού η μεγάλης διάρκειας προπονήσεις και αγώνες μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό στην πειοχή.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: