christostriathlon

ΠΕΡΙ ΤΡΙΑΘΛΟΥ,ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ, ΠΟΔΗΛΑΣΙΑΣ, ΤΡΕΞΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΤΙ ΑΛΛΟΥ ΑΠΟ ΑΘΛΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΨΗΣ ΜΟΥ ΚΙΝΕΙ ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ

Συγκριτική μελέτη μεταξύ Αφρικανών και Καυκάσιων δρομέων

Αναδημοσίευση από http://www.runningnews.gr

Περίληψη

Στην παρούσα εργασία γίνεται μια προσπάθεια να κατανοηθούν οι λόγοι για τους οποίους οι Αφρικανοί δρομείς αντοχής κυριαρχούν στις μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις σε σχέση με τους Καυκάσιους συναθλητές τους. Για να κατανοήσουμε την κατάσταση, εξετάστηκαν οι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν τις επιδόσεις στην αντοχή(Vo2max, αναερόβιο κατώφλι, δρομική οικονομία, προπόνηση κ.τ.λ) Η ανάλυση της επιστημονικής βιβλιογραφίας και η διερεύνηση άλλων φυσιολογικών παραγόντων (π.χ. τριχοειδή πυκνότητα, δράση ενζύμων, συσσώρευση γαλακτικού οξέος και της αμμωνίας) εν μέρει εξηγεί τις εξαιρετικές επιδόσεις αυτών των αθλητών αλλά καταλήγει στο συμπέρασμα πως τα χαρακτηριστικά αυτά δεν είναι κληρονομικά, αλλά είναι οι φυσικές συνέπειες της «σκληρής προπόνησης»

Εισαγωγή

Κατά τους πρόσφατους Ολυμπιακούς αγώνες στο Πεκίνο, και τα έξι χρυσά μετάλλια στους άνδρες στις μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις (800μ. έως μαραθώνιο) τα είχαν κερδίσει αθλητές από χώρες της Αφρικής. Από τα 18 μετάλλια, αθλητές που γεννήθηκαν στην Αφρική έλαβαν 16 μετάλλια. Στα γυναικεία αθλήματα, τέσσερα από τα έξι χρυσά μετάλλια και 11 από τα 18 συνολικά μετάλλια κέρδισαν αθλήτριες που κατάγονταν από την Αφρική. Δηλαδή από τα 36 των μεσαίων και μεγάλων αποστάσεων μετάλλια για άνδρες και γυναίκες, το 75% πήγε σε αθλητές αφρικανικής καταγωγής. Από τους 96 «φιναλίστ» (Top 8),έχουν ως εξής: 56 εκπροσωπούσαν αφρικανικές χώρες και 3 επιπλέον ήταν αφρικανικής καταγωγής, με αποτέλεσμα το σύνολο να αυξάνεται στους 59 (61,4%). Στα αγωνίσματα των ανδρών, 39 φιναλίστ (81%) εκπροσωπούσαν αφρικανικές χώρες ή ήταν αφρικανικής καταγωγής, ενώ μόλις 9 ήταν οι Καυκάσιοι (,19%).
Στην παγκόσμια κατάταξη για τις μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις ,οι Καυκάσιοι δρομείς έχουν εκτοπιστεί από τους Αφρικανούς. Σύμφωνα με τα δεδομένα της Iaaf, το 1988, οι Ευρωπαίοι αθλητές αποτελούσαν το 48,3% των 20 πρώτων στην παγκόσμια ταξινόμηση για αθλήματα από τα 800μ. έως το μαραθώνιο, ενώ το 26,6% οι Αφρικανοί, 13,3% των οποίων ήταν από την Κένυα. Σήμερα, τα ποσοστά έχουν πλήρως αντιστραφεί. Για να πάρετε μια καλύτερη ιδέα για την έκταση των αλλαγών αυτών, και με στόχο την όσο καλύτερη προσέγγιση για τον προσδιορισμό των τάσεων, είναι προτιμότερο να μελετηθούν οι 50 καλύτερες όλων των εποχών επιδόσεις. Μεταξύ των ποσοστών των διαφόρων αθλητών από διαφορετικές ηπείρους σε μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις, η επικράτηση της αφρικανικής ηπείρου είναι ολοφάνερα ορατή, με τους Κενυάτες να αποτελούν σχεδόν το 50%. Αντιπροσωπευτικότερα αγωνίσματα είναι τα 5000μ και 10000μ όπου από τις 50 καλύτερες όλων των εποχών επιδόσεις δεν υπάρχει ούτε ένας Καυκάσιος αθλητής. Για το 2008 από τους 300 αθλητές που λαμβάνονται υπόψη από τα 800 έως το μαραθώνιο, 54 είναι Ευρωπαίοι και 193 είναι Αφρικανοί, εκ των οποίων 105 είναι Κενυάτες (εικόνα 1). Το 1986 οι λίστα με τις καλύτερες επιδόσεις είχαν ως εξής: 36 ήταν Κενυάτες, 27 άλλοι Αφρικανοί, ενώ οι Ευρωπαίοι ήταν 162  (δεδομένα Iaaf)

……Στο παρελθόν, οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν να καυχηθούν για την κυριαρχία τους από τα 800μ ως και το μαραθώνιο, καθώς και για πολυάριθμες νίκες σε Ολυμπιακούς αγώνες και Παγκόσμια Πρωταθλήματα. Σήμερα, οι Αφρικανοί κατέχουν όλα τα παγκόσμια ρεκόρ. Ωστόσο πολλοί εμπειρογνώμονες (συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων προπονητών) πιστεύουν ότι οι αλλαγές του συσχετισμού δυνάμεων μεταξύ των ηπείρων στη μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις κατά τα τελευταία έτη αποτελεί συνέπεια της γενετικής ανωτερότητας από τους Αφρικανικούς αθλητές. Όμως, οι Καυκάσιοι αθλητές πρέπει πραγματικά να δέχονται την Αφρικανική αυτή κυριαρχία;

Στην παρούσα εργασία θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στο παραπάνω ερώτημα. Για να κατανοήσουμε την κατάσταση, είναι απαραίτητο να εξεταστούν οι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν τις επιδόσεις στην αντοχή και να αναλύσουμε το κατά πόσον
οι Αφρικανοί αθλητές  διαθέτουν πραγματικά, σε αυτό το χαρακτηριστικό, μια ανυπέρβλητη «ανωτερότητα». Οι παράγοντες που μπορεί να έχουν επίδραση στις επιδόσεις αντοχής μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο κατηγορίες: στους έμφυτους (εντός του οργανισμού) και τους εξωγενείς (εκτός του σώματος) παράγοντες. Μεταξύ των έμφυτων παραγόντων, περιλαμβάνονται γενετικά χαρίσματα, φυσιολογικά χαρακτηριστικά (Vo2max, αναερόβιο ,κατώφλι, δρομική οικονομία) και ψυχολογικοί μηχανισμοί. Οι Εξωγενείς παράγοντες περιλαμβάνουν μεταβλητές, όπως το κοινωνικό περιβάλλον, ο τρόπος ζωής, η προπόνηση και οι συνθήκες του περιβάλλοντος.

Ενδογενείς παράγοντες

γενετικά χαρίσματα

Η γενετική ανωτερότητα είναι μία από τα πιο διαδεδομένες υποθέσεις, που πραγματοποιήθηκε, κυρίως, μεταξύ των μη επιστημόνων (προπονητές, αθλητές και το γενικό πληθυσμό) ως εξήγηση για τις εξαιρετικές επιδόσεις στην  αντοχή αθλητών από χώρες της Αφρικής. Ωστόσο, οι επιστημονικές μελέτες δεν έχουν ακόμα αποδείξει αυτή την υποτιθέμενη υπεροχή. Δύο πρόσφατες μελέτες από τον Scott et al. (2005) έχουν αναλύσει σε ορισμένες παραλλαγές γονιδίων (ACE και πολυμορφισμών mtDNA), οι οποίες πιστεύεται ότι συνδέονται με την αερόβια ικανότητα του ανθρώπου, σε μια προσπάθεια να βρουν διαφορές μεταξύ κορυφαίων αθλητών της Κένυας και της Αιθιοπίας και σε ομάδες ελέγχου της ίδιας εθνικότητας. Ειδικότερα, οι ερευνητές έκαναν σύγκριση αθλητών με μη αθλητές από την ίδια ομάδα του πληθυσμού, ώστε να μειωθούν οι επιπτώσεις της σύγχυσης σε γενετικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των διαφορετικών εθνικοτήτων ομάδων. Μια άλλη έρευνα των Moran et all (2004)  μελετήθηκαν υψηλού επιπέδου Αιθίοπες δρομείς αντοχής με Αιθίοπες μη αθλητές ως προς το DNA του Υ χρωμοσώματος. Από τους 62 αθλητές μόνο 4 βρέθηκαν να παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές. Ωστόσο, οι μελέτες αυτού του είδους δεν τονίζουν όλες τις διαφορές μεταξύ των μη αθλητών και των αθλητών για τα αντικείμενα που διερευνούνται. Προφανώς, οι δυσκολίες με αυτό το είδος της μελέτης έγκειται τόσο στο μεγάλο αριθμό των ατόμων που απαιτούνται, καθώς και στον εντοπισμό των υποψηφίων γονιδίων που μπορεί να εξηγήσει τις διαφορές. Ως εκ τούτου, αυτή τη στιγμή, μια γενετική βάση για την αφρικανική ανωτερότητα δεν μπορεί ούτε να αποκλειστεί αλλά ούτε και να αποδειχτεί επιστημονικά από τα υπάρχον στοιχεία.

Η ικανότητα προσαρμογής στην προπόνηση

Η ικανότητα προσαρμογής στην προπόνηση είναι ένας άλλος παράγοντας που πιστεύεται ότι είναι γενετικώς προσδιορισμένη (Bouchard και Rankinen, 2001). Για το λόγο αυτό έχει τεκμηριωθεί ότι οι αθλητές της Κένυας θα μπορούσαν να έχουν μεγαλύτερη ανταπόκριση στην προπόνηση. Με άλλα λόγια, πιστεύεται υποθετικά ότι οι αθλητές της Κένυας, έχουν υψηλά κίνητρα για προπόνηση, μεγαλύτερη απόδοση και φυσιολογικές προσαρμογές. Ωστόσο, σε πρόσφατη μελέτη, Larsen (2005) συγκρίθηκαν τα αποτελέσματα των 3 μηνών για την προπόνηση
νεαρών από την Κένυα που κατοικούσαν σε πόλη και χωριό. Οι βελτιώσεις στην αερόβια ικανότητα που βρέθηκαν και στις δύο ομάδες ήταν παρόμοιες με αυτές που αναφέρθηκαν από τους Fournier .et all (1982) σε νέους Καυκάσιους. Συνεπώς, η υποτιθέμενη μεγαλύτερη ικανότητα προσαρμογής στην προπόνηση των Κενυατών μένει να αποδειχθεί.

Η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO2max)

Η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO2max) είναι ένας από τους τρεις φυσιολογικούς παράγοντες που συνήθως περιλαμβάνεται μεταξύ των κυριότερων καθοριστικών παραγόντων της αντοχής (μέγιστη κατανάλωση οξυγόνου, δρομική οικονομία και αναερόβιο κατώφλι) (Larsen 2000). Από την άποψη αυτή, σε μελέτες όπου αφρικανοί αθλητές συγκρίθηκαν με τους Καυκάσιους, δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές που θα μπορούσαν να εξηγήσουν, τις διαφορές των επιδόσεων μεταξύ των δύο ομάδων. Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί έκπληξη καθώς η VO2max, δεν μπορεί να συγκριθεί σε ομοιογενείς ομάδες μεταξύ αθλητών. Επιπλέον, η VO2max  κατά κύριο λόγο θεωρείται προϋπόθεση και όχι ως μέσο πρόβλεψης απόδοσης. Ο Larsen (2003) έχει δείξει ότι, αν από τη μια πλευρά, μετρήσεις στη VO2max κορυφαίων Κενυατών όπως ο Kipchoge Keino ήταν 82,0ml/kg και Henry Rono ήταν 84,3ml/kg, ενώ από την άλλη πλευρά του βρετανού αθλητή David Bedford έφθασε 85,0 ml/kg και του αμερικανικού Steve Prefontaine τα 84,4 ml/kg. Αυτό επιβεβαιώνει ότι οι αθλητές είναι σε θέση να επιτύχουν υψηλού επιπέδου επιδόσεις, ανεξάρτητα από το αν είναι Αφρικανοί ή Καυκάσιοι, καθώς και οι δύο ομάδες είναι σε θέση να πετύχουν υψηλές VO2max τιμές. Επιπλέον, κατά την συγκριτική εξέταση μεταξύ χαμηλού επιπέδου Κενυατών και Καυκάσιων αθλητών (περίπου 33 λεπτά για τα 10 χιλιόμετρα) αναφέρεται ότι η VO2max ήταν παρόμοια (Weston et al. 1999, Weston et al., 2000). Ως εκ τούτου, δεν μπορούμε να πούμε ότι η μέγιστη κατανάλωση οξυγόνου μπορεί να δώσει την εξήγηση για την ανωτερότητα των αθλητών από χώρες της Αφρικής.

Αναερόβιο κατώφλι

Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τις επιδόσεις στις μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις είναι το ποσοστό χρησιμοποίησης της VO2max. Σε σύγκριση με Καυκάσιους αθλητές με παρόμοιο επίπεδο επιδόσεων, οι κορυφαίοι αθλητές της Αφρικής καταφέρνουν να διατηρήσουν ένα ορισμένο μέγιστο ποσοστό χρήσης πρόσληψης οξυγόνου για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και με μικρότερη συσσώρευση γαλακτικού οξέος. Για παράδειγμα, η BILLAT (2003) παρατήρησε ότι άνδρες και γυναίκες αθλητές της Κένυας είναι σε θέση να υλοποιούν αποστάσεις μέχρι 10 χιλιόμετρα σε εντάσεις που υπερβαίνουν το 90% της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου. Σε μια μελέτη σχετικά με δρομείς Μαραθωνίου, οι Bosch et al. (1990) έχουν δείξει πώς, σε ίση συσσώρευση γαλακτικού οξέος, μαύροι Νοτιοαφρικανοί θα έχουν υψηλότερη ποσοστιαία εκμετάλλευση της VO2max σε σχέση με τις άσπρες συνυπηκόους τους. Οι Weston et al. (1999) δείχνουν ότι στο 88% της ταχύτητας πάνω σε διάδρομο οι μαύροι αθλητές έχουν σημαντικά χαμηλότερες συγκεντρώσεις γαλακτικού από τους ομολόγους λευκούς. Η ίδια μελέτη δείχνει επίσης ότι οι μαύροι αθλητές είναι σε θέση να αντέξουν
ένταση ίση με το 92% της ταχύτητας για κάποιο χρονικό διάστημα των περίπου τεσσάρων λεπτών περισσότερο από τους λευκούς (7:56 ± 3:45 έναντι 3:57 ± 2:05). Σε αυτή την ένταση, ακόμα και η συγκέντρωση γαλακτικού είναι αναμφισβήτητα υπέρ των μαύρων αθλητών (7,2 ± 4,8 έναντι 11,1 ± 35 mmol/l-1). Επιπλέον, κατά την ίδια ένταση, οι μαύροι είχαν ποσοστό χρησιμοποίησης της VO2max στο 92,2%, ενώ οι λευκοί είχαν μόνο 86%. Ωστόσο, στοιχεία από μελέτες σε Καυκάσιους αθλητές αντοχής δείχνουν ότι κάποιοι είναι σε θέση να διατηρούν τις σχετικές εντάσεις κοντά στο 90% της VO2max (Davies και Thompson, 1979). Ως εκ τούτου, το να  είναι ένας αθλητής Καυκάσιος δεν φαίνεται να είναι ένα στοιχείο που εμποδίζει τη δυνατότητα να ασκηθεί προσπάθεια VO2max σε ποσοστά παρόμοια με εκείνα που παρατηρούνται σε αθλητές της Κένυας. Ωστόσο, αν τη δυνατότητα να εργαστούν σε υψηλά ποσοστά VO2max δεν είναι ένα χαρακτηριστικό αποκλειστικά των αθλητών της Αφρικής και κυρίως των Κενυατών, καθώς οι περισσότερες έρευνες έχουν γίνει πάνω σ΄αυτούς, είναι ενδιαφέρον να διαπιστώνει κανείς πως αυτό το χαρακτηριστικό είναι πιο συχνά αναφερόμενο στους αθλητές της Κένυας σε σχέση με τους Καυκάσιους. Αυτό σημαίνει πως ίσως είναι αποτέλεσμα προπόνησης(LARSEN 2003)

Δρομική οικονομία

Η δρομική οικονομία επιτρέπει σε έναν αθλητή να τρέχει σε μια ορισμένη ταχύτητα με μειωμένη ενεργειακή απαίτηση. Εκείνοι με την καλύτερη δρομική οικονομία μπορούν να εργάζονται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε μια συγκεκριμένη ταχύτητα. Η σχέση μεταξύ της δρομικής οικονομίας και της επίδοσης έχει αποδειχθεί σε μεγάλο βαθμό εδώ και μερικά χρόνια. Σύμφωνα με τον Prampero (1993), στα αθλήματα των μεσαίων και μεγάλων αποστάσεων, ένα 5% βελτίωση στη δρομική οικονομία μπορεί να οδηγήσει σε 3,8% αύξηση της επίδοσης. Ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα των Κενυατών αθλητών φαίνεται να είναι ότι διαθέτουν μεγαλύτερη δρομική οικονομία σε σχέση με τους Καυκάσιους. Οι LARSEN et al. (2003) πρότειναν ότι ο λόγος πίσω από αυτή τη μεγαλύτερη οικονομία μπορεί να αποδοθεί στο μικρότερο σωματικό μέγεθος των αφρικανικών αθλητών και ιδιαίτερα την μικρότερη μάζα των κάτω άκρων. Διαπίστωσαν ότι τα απροπόνητα αγόρια από το χωριό Nandi της Κένυας έχουν μεγαλύτερη δρομική οικονομία από απροπόνητα Καυκάσια αγόρια και είναι παρόμοια με τα αγόρια που κατοικούν σε πόλη της Κένυας. Ωστόσο, άλλοι ερευνητές δεν εντόπισαν διαφορές στην οικονομία (Bosch et al., 1990). Οι Weston et al. (2000) έδειξαν ότι οι μαύροι της Νότιας Αφρικής δρομείς έχουν 5% μεγαλύτερη δρομική οικονομία από τους λευκούς δρομείς της Νότιας Αφρικής, η διαφορά αυτή παρατηρήθηκε σε ταχύτητα των 16 km/h. Ωστόσο, σε αγώνες 10 χιλιομέτρων δεν υπήρχε διαφορά στην οικονομία μεταξύ μαύρου και άσπρου. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο που προκύπτει από αυτήν την μελέτη είναι το γεγονός ότι οι μαύροι της Νότιας Αφρικής, παρά τις σημαντικά χαμηλότερες τιμές VO2max και την ίδια δρομική οικονομία στην ίδια ταχύτητα σε αγώνες, ήταν ικανοί να επιτυγχάνουν επιδόσεις παρόμοιες με αυτές των λευκών της Νότιας Αφρικανής εξαιτίας της ικανότητας να εκμεταλλευτούν ένα υψηλότερο ποσοστό της VO2max (αναερόβιο κατώφλι).

Θέληση και κίνητρο

Ο Kayser (2003) δίνει έμφαση στο γεγονός ότι στην προπόνηση- και πολύ περισσότερο στον αγώνα η μέγιστη εθελοντική προσπάθεια πάντα προηγείται τη συνειδητή βούληση να εκτελεστεί αυτή η προσπάθεια. Στο τελικό στάδιο ενός αγώνα, πιο συχνά σε αγώνες δρόμου, μπορεί να παρατηρηθεί ότι υπάρχει σχεδόν πάντα μια μονομαχία και ότι ο νικητής είναι αυτός που αρνείται να εγκαταλείψει μέχρι και το τελευταίο μέτρο. Είναι σαφές ότι η διαφορά αυτή, είναι ακριβώς η επιμονή αυτή που καταφέρνουνε «ξεπερνώντας τους εαυτούς τους», αναζητώντας για να κερδίσουνε την ενέργεια από κάθε μυϊκή ίνα, να αντιστέκονται στην κόπωση και μερικές φορές ακόμα και στον πόνο. Ο NOAKES (2003) αναρωτήθηκε με ποιο τρόπο ορισμένοι αθλητές καταφέρνουν να τρέχουν το τελικό χιλιόμετρο ταχύτερα από εκείνα των προτέρων, όταν το επίπεδο της κόπωσης, σύμφωνα με τη λογική, θα πρέπει να είναι μεγαλύτερο σε τέτοιες ταχύτητες. Και ο ίδιος πρότεινε ότι η απάντηση φαίνεται να είναι η ακόλουθη: οι αθλητές είναι σε θέση να τροφοδοτούνται με απρόσμενους πόρους ενέργειας από τους «εγκεφάλους». Πράγματι, ο NOAKES υπενθυμίζοντας τον τρόπο με τον οποίο ο  Roger Bannister, ο πρώτος άνδρας που έτρέξε το μίλι σε λιγότερο από 4 λεπτά και αργότερα μια επιτυχημένη ερευνητής, ήταν σε θέση να πει πριν από 50 χρόνια: «Ο εγκέφαλος, όχι η καρδιά ή οι πνεύμονες, είναι το όργανο που περιορίζει». Ένα χαρακτηριστικό των κορυφαίων αθλητών της Αφρικής είναι η ικανότητα να προπονούνται σε υψηλή ένταση με μεγάλη ψυχική προθυμία. Ασφαλώς, η ικανότητα των αθλητών να «ξεπεράσουν τους εαυτούς τους», στα τελικά στάδια του αγώνα δεν εξαρτάται μόνο από τη βούλησή τους ,αλλά και από άλλους παράγοντες όπως η σωστή κατανομή της προσπάθειας και η τακτική. Αλλά αυτή η πτυχή της αποφασιστικότητας δεν είναι λιγότερο σημαντική, καθώς αποτελεί το μέσο με το οποίο γίνεται κάποιος πρωταθλητής. Ο Hamilton (2000) παρατήρησε ότι, σε ψυχολογικό επίπεδο, υπάρχει ένα επιπλέον πλεονέκτημα για τους αθλητές από την Αφρικανική ήπειρο καθώς έχουν πλέον αποκτήσει μια αντίληψη πως είναι «αήττητοι» σε σχέση με μη Αφρικανούς αθλητές. Κάτι παρόμοιο συνέβη με τους σκανδιναβούς αθλητές αντοχής που κυριάρχησαν κατά τις αρχές του 20ου αιώνα. Οι καυκάσιοι δρομείς, αντιμέτωποι με το «φαινόμενο» που λέγεται αφρικανοί δρομείς, δέχονται πλέον την ήττα και βρίσκουν διάφορες δικαιολογίες για την αποτυχία τους. Μέχρι αυτός ο μύθος να καταρριφθεί, η σημερινή κατάσταση των πραγμάτων θα διαιωνίζεται Αν και η ανάλυση της επιστημονικής βιβλιογραφίας και η διερεύνηση άλλων φυσιολογικών παραγόντων (π.χ. τριχοειδή πυκνότητα, δράση ενζύμων, συσσώρευση γαλακτικού οξέος και της αμμωνίας) εν μέρει εξηγεί τις εξαιρετικές επιδόσεις αυτών των αθλητών, ο Saltin (1995) θεωρεί πως η ανωτερότητα αυτή πιθανόν να οφείλεται σε εξωγενείς παράγοντες που συνδέονται με τον τρόπο ζωής και την προπόνηση. Οι έρευνες του έδειξαν ότι οι νεαροί δρομείς της Κένυας χρησιμοποιούν πολύ μεγαλύτερες εντάσεις στην προπόνηση από τους Σκανδιναβούς της ίδιας ηλικίας και, όταν ενηλικιωθούν, παρουσιάζουν αυξημένο αριθμό αιμοφόρων αγγείων για κάθε μυϊκή ίνα και μεγαλύτερες συγκεντρώσεις των αερόβιων ένζυμων που παράγουν την ενέργεια. Αυτό αποδεικνύει ότι τα χαρακτηριστικά αυτά δεν είναι κληρονομικά, αλλά είναι οι φυσικές συνέπειες της «σκληρής προπόνησης». Ως εκ τούτου, οι προπονητές πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να αναλογιστούν, αν η μείωση της επιτυχίας στις μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις από μη Αφρικανούς αθλητές, είναι το αποτέλεσμα των λανθασμένων και απαρχαιωμένων μεθόδων προπόνησης.

Εξωγενείς παράγοντες

Προπόνηση

Μεταξύ των εξωγενών παραγόντων που επηρεάζουν την απόδοση στην αντοχή, κατά τη γνώμη μου, είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθεί έρευνα για την προπόνηση των αφρικανών. Ο De Swart (1998) προπονητής της Νότιας Αφρικής, υποστηρίζει ότι οι αθλητές από τον υπόλοιπο κόσμο θα είναι σε θέση να ανταγωνιστούν τους αθλητές από τις χώρες της Αφρικής υπό την προϋπόθεση ότι: (α) είναι διατεθειμένοι να προπονηθούν πολύ πιο σκληρά. (β ) Περιοδικά να προπονούνται στην Αφρική, σε μεγάλο υψόμετρο, σε ομάδες ή μόνοι. Και(γ) να είναι πρόθυμοι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία και εμπειρία αθλητές να βοηθήσουν τους νεότερους αθλητές. Με την ανάλυση του άρθρου του De Swart μπορούμε να κατανοήσουμε αν και με ποιο τρόπο είναι δυνατό να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ των Καυκάσιων και Αφρικανών αθλητών.
Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω ένα από τα ιδιόμορφα χαρακτηριστικά των αφρικανικών αθλητών είναι η ικανότητά τους
κατά τη διάρκεια των αγώνα να εκμεταλλεύονται υψηλότερα ποσοστά της VO2max σε σχέση με τους Καυκάσιους. Όσο και αν τέτοιες ικανότητες σχετίζονται με φυσιολογικά χαρακτηριστικά, δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι αυτή η ικανότητα είναι αποκλειστική των Αφρικανών. Τότε είναι προφανές ότι η εξήγηση πρέπει να αναζητηθεί μεταξύ των εξωγενών παραγόντων και πρώτα από όλα στον πιθανό ρόλο της προπόνησης, ώστε να μπορούν οι αθλητές να εργάζονται σε πολύ υψηλότερα ποσοστά VO2max. Οι Coetzer και Noakes (1993) δείχνουν ότι μαύροι αθλητές αντοχής της Νότιας Αφρικής, κατά τη διάρκεια αγώνα 10 χιλιομέτρων, καταφέρνουν να τρέχουν με ένταση περίπου 93-94% της VO2max, ενώ στην ίδια απόσταση, οι άσπρες συν-υπηκόους μόνο με 87-88% της VO2max. Επιπλέον, για τους μαύρους αθλητές, η ένταση υπερέβαινε το 80% της VO2max για το 36% της συνολικής απόστασης που καλύπτονταν κατά τη διάρκεια της προπόνησης τους, ενώ για τους λευκούς αυτό συνέβαινε μόνο για το 14% του συνολικού τους έργου. Ως εκ τούτου, οι μαύροι αθλητές δεν διατηρούν μόνο ένα υψηλότερο ποσοστό της VO2max κατά των αγώνα, αλλά και κατά τη διάρκεια της προπόνησης.

Προπόνηση σε υψόμετρο

Ένα επαναλαμβανόμενο ερώτημα είναι αν το «μυστικό» της κυριαρχίας της Αιθιοπίας και Κένυας στις μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις, έγκειται στο γεγονός ότι ζουν σε μεγάλο υψόμετρο. Ο Schmidt. (2002), πιστεύει ότι η χρόνια έκθεση και η προπόνηση σε υψηλό υψόμετρο είναι ένας συνδυασμός που οδηγεί σε ευνοϊκές προσαρμογές, αποτελώντας το θεμέλιο για την επιτυχία της Αφρικής στους δρόμους αντοχής. Βέβαια, η μόνιμη διαβίωση σε μεγάλο υψόμετρο δεν μπορεί από μόνη της να εξηγήσει συνολικά την επιτυχία της Κένυας και της Αιθιοπίας. Σε όλο τον κόσμο, υπάρχουν ορισμένοι λαοί που ζουν πάνω από 2000 μέτρα, αλλά δεν έχουν κατορθώσει να πλησιάσουν τις δυνατότητες απόδοσης, όπως αυτές των αφρικανών Επιπλέον, πολλοί αθλητές της Κένυας σήμερα περνούν το μεγαλύτερο μέρος του έτους, μακριά από τα σπίτια τους και ζουν στο επίπεδο της θάλασσας. Αλλά παρά το γεγονός αυτό, διατηρούν πολύ υψηλά επίπεδα επιδόσεων. Παράλληλα για πολλούς μη Αφρικανούς αθλητές αντοχής, η προπόνηση σε μεγάλο υψόμετρο έχει γίνει σχεδόν μόνιμο στοιχείο του περιοδισμού τους, και παραδοσιακά παραμένουν για 10-21 ημέρες σε υψόμετρο άνω των 1600μ. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια, η διάρκεια της παραμονής σε υψηλό υψόμετρο και ο αριθμός των περιόδων κατά τη διάρκεια του έτους έχει αυξηθεί. Είναι, επομένως, σημαντικό να καταλάβουμε ποια είναι τα πραγματικά πλεονεκτήματα που μπορεί να προέρχονται από την προπόνηση σε μεγάλο υψόμετρο. Έχουν υπάρξει πολυάριθμες δημοσιεύσεις για το θέμα αυτό, η οποίες, θεωρούν ότι η προπόνηση σε υψόμετρο προκαλεί μόνο αιματολογικές προσαρμογές. Ωστόσο, τα πιο πρόσφατα δημοσιεύματα φαίνεται να δείχνουν πως το μεγάλο υψόμετρο έχει επιδράσεις που δεν έχουν ακόμη διερευνηθεί πλήρως. Ο Saunders (2004), παρατήρησε ότι, σε μια ομάδα με υψηλού επιπέδου δρομείς, μετά από μια περίοδο προπόνησης σε μεγάλο υψόμετρο, εκτός από τις γνωστές προσαρμογές στις διάφορες αιματολογικές παραμέτρους, υπήρξε επίσης σημαντική βελτίωση στην λειτουργία της δρομικής οικονομίας. Με άλλα λόγια, το μεγάλο υψόμετρο μπορεί να βελτιώνει τη δρομική οικονομία η οποία, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, φαίνεται να αποτελεί πλεονέκτημα για τους αθλητές της Αφρικής.

Τρόπος ζωής

Είναι σαφές ότι ένα είδος αγροτικής ζωής, με μεγάλες μετακινήσεις με τα πόδια, τακτική σωματική άσκηση και η συνήθης κόπωση των καθημερινών εργασιών να αποτελέσουν σημείο εκκίνησης για την ενίσχυση των επιδόσεων στην αντοχή . Για πολλούς Κενυάτες, πριν την έναρξη της αθλητικής τους καριέρας, αυτός ο τρόπος ζωής αποτελεί μια πύλη για τις μετέπειτα δυσκολίες που επιβάλλονται από υψηλού επιπέδου προπόνηση.

Στην Κένυα και στην Αιθιοπία η ημέρα αρχίζει με την ανατολή και τελειώνει με την δύση του ηλίου. Είναι σαφές ότι αυτό το είδος ζωής (νωρίς για ύπνο) είναι αισθητά διαφορετικό από εκείνο τον τρόπο ζωής  των ευρωπαίων ή αμερικανών αθλητών. Επιπλέον, τα σχολεία της Κένυας είναι δομημένα με τέτοιο τρόπο, ώστε έχει δοθεί μεγάλη σημασία στον αθλητισμό, ο οποίος, ωστόσο, λαμβανομένου υπόψη της φτώχειας του γενικού πληθυσμού, πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο απλός. Και φυσικά η πιο απλή μορφή άσκησης είναι το τρέξιμο
Ο Saltin  (1995) τόνισε τη σημασία της «φυσικής προπόνησης» των Κενυατών από πολύ μικρή ηλικία. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι μεγάλες αποστάσεις που καλύπτουν καθημερινά, το τρέξιμο ή το περπάτημα για να πηγαίνουν στο σχολείο, επηρεάζει την ικανότητά τους να χρησιμοποιούν το οξυγόνο. Οι Νεαροί Κενυάτες που ζουν στην ύπαιθρο έχουν VO2max τιμές 30% υψηλότερες από τους συνομηλίκους τους που ζουν σε πόλεις που δεν έχουν την ανάγκη να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις για να μετακινηθούν στο σχολείο. Οι Κενυάτες έφηβοι που ζουν σε πόλεις έχουν τις ίδιες φυσιολογικές τιμές, με τους αντίστοιχους εφήβους της Δανίας .

Συμπέρασμα

Αν και η ανάλυση της επιστημονικής βιβλιογραφίας και η διερεύνηση άλλων φυσιολογικών παραγόντων (π.χ. τριχοειδή πυκνότητα, δράση ενζύμων, συσσώρευση γαλακτικού οξέος και της αμμωνίας) εν μέρει εξηγεί τις εξαιρετικές επιδόσεις αυτών των αθλητών τα χαρακτηριστικά αυτά δεν είναι κληρονομικά, αλλά είναι οι φυσικές συνέπειες της «σκληρής προπόνησης». Η Paula Radcliffe, η τωρινή κάτοχος του παγκόσμιου ρεκόρ με 2:15:25 από το 2003, μπορεί να το αποδείξει με βεβαιότητα.

Ως εκ τούτου, οι προπονητές πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να αναλογιστούν, αν η μείωση της επιτυχίας στις μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις από μη Αφρικανούς αθλητές, είναι το αποτέλεσμα των λανθασμένων και απαρχαιωμένων μεθόδων προπόνησης.

βιβλιογραφία

BILLAT, V., LEPRETRE, P.M., HEUGAS, A.M., LAURENCE, M.H., SALIM, D., KORALSZTEIN, J.P. (2003):Training and bioenergetic characteristics in elite male and female Kenyan runners. Med Sci Sports Exercise 35(2):297-304

BOSCH, A.N., GOSLIN, B.R., NOAKES, T.D., DENNIS, S.C.(1990): Physiological differences between black and white runners during a treadmill marathon. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 61(1-2):68-72

COETZER, P., NOAKES, T.D., SANDERS, B., LAMBERT,M.I., BOSCH, A.N., WIGGINS, T., DENNIS, S.C.(1993): Superior fatigue resistance of elite blackSouth African distance runners. J Appl Physiol 75(4):1822-

HAMILTON, B. (2000): East African running dominance:what is behind it? Br J Sports Med

34(5):391

KAYSER, B. (2003): Exercise starts and ends in

brain. Eur J Appl Physiol 90(3-4):411-9

LARSEN, H.B. (2003): Kenyan dominance in distance

running. Comp Biochem Physiol A Mol Integr Physiol

136(1):161-70

LARSEN, H.B., NOLAN, T., BORCH, C., SONDERGAARD,

H. (2005): Training response of adolescent Kenyan

town and village boys to endurance running. Scand

J Med Sci Sports 15(1):48-57

NOAKES, T.D. (2003): Commentary to accompany:

Training and bioenergetic characteristics in elite

male and female Kenyan runners (BILLAT V, LEPRETRE

PM, HEUGAS, A.M., LAURENCE, M.H., SALIM,

D., KORALSZTEIN, J.P.: Med Sci Sports Exerc

35(2):297-304; discussion ). Med Sci Sports Exerc

35(2):discussion 305-6

SALTIN. B., KIM, C.K., TERRADOS, N.; LARSEN, H., SVEDENHAG,J, ROLF, C.J. (1995a): Morphology,

enzyme activities and buffer capacity in leg muscles of Kenyan and Scandinavian runners. Scand JMed Sci Sports 5(4):222-30

SALTIN, B., LARSEN, H., TERRADOS, N., BANGSBO, J.,

BAK, T., KIM, C.K., SVEDENHAG, J., ROLF, C.J.

(1995b): Aerobic exercise capacity at sea level and at altitude in Kenyan boys, junior and senior runners compared with Scandinavian runners. Scand JMed Sci Sports 5(4):209-21

SAUNDERS, P.U., PYNE, D.B., TELFORD, R.D., HAWLEY,

J.A. (2004a): Factors affecting running economy in

trained distance runners. Sports Med 34(7):465-85

SAUNDERS, P.U., TELFORD, R.D., PYNE, D.B., CUNNINGHAM,R.B., GORE, C.J., HAHN, A.G., HAWLEY,

J.A. (2004b): Improved running economy in elite

runners after 20 days of simulated moderate-altitude exposure. J Appl Physiol 96(3):931-7

SCOTT, R.A., GEORGIADES, E., WILSON, R.H., GOODWIN,

W.H., WOLDE, B.; PITSILADIS, Y.P. (2003):

Demographic characteristics of elite Ethiopian

endurance runners. Med Sci Sports Exerc

35(10):1727-32

SCOTT, R.A., MORAN, C., WILSON, R.H., ONYWERA, V.,

BOIT, M.K., GOODWIN W.H., GOHLKE, P., PAYNE, J.,

MONTGOMERY, H., PITSILADIS, Y.P. (2005a): No

association between Angiotensin Converting

Enzyme (ACE) gene variation and endurance athlete

status in Kenyans. Comp Biochem Physiol A

Mol Integr Physiol 141(2):169-75

SCOTT, R.A., WILSON, R.H., GOODWIN, W.H., MORAN,

C.N., GEORGIADES, E., WOLDE, B., PITSILADIS, Y.P.

(2005b): Mitochondrial DNA lineages of elite

Ethiopian athletes. Comp Biochem Physiol B

Biochem Mol Biol 140(3):497-503

WESTON, A.R., KARAMIZRAK, O., SMITH, A., NOAKES,

T.D., MYBURGH, K.H. (1999): African runners exhibit greater fatigue resistance, lower lactate accumulation,and higher oxidative enzyme activity. J ApplPhysiol 86(3):915-23

WESTON, A.R., MBAMBO, Z., MYBURGH, K.H. (2000):

Running economy of African and Caucasian distance

runners. Med Sci Sports Exerc 32(6):1130-4

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: